de cat en de val van java (roman, 2024)
Dodentochten. Zo waren Luuk en zijn maten de missies met hun Cat gaan noemen. Dag in dag uit vloog de vliegboot uit om de naderende vloot van de Japanners te verkennen en te bombarderen. Tochten die al gauw zestien uur duurden en bij binnenkomst was het nog benzine laden, motoren onderhouden, mitrailleurs schoonmaken en munitie aanvullen. Doodmoe waren ze. En in de lucht was het aan één stuk door uitkijken naar stippen in het blauw. Naar Zero’s. Want inmiddels lieten de Japanse jagers, die zo veel sneller en wendbaarder waren dan de Catalina, zich dagelijks zien. Vliegboot na vliegboot keerde niet terug. Genadeloos stoomde de vijand op naar Java, naar Luuks thuis. Waar de uitzichtloosheid van de situatie nauwelijks bij zijn zusje en ouders scheen door te dringen.
Deze roman gaat over de laatste maand, februari 1942, voor de val van Java en is gebaseerd op waargebeurde verhalen uit dagboeken van vliegers van toen. Gewone jongens die iedere dag weer, tegen beter weten in, in hun Catalina-vliegboten de Japanners tegemoet traden ter verdediging van Nederlands-Indië.
Verkrijgbaar bij Uitgeverij Aspekt en boekhandels online
Wat niet heelt, herhaalt zich
Mijn grootvader Alfred van der Hoeden was commandant van een vliegtuiggroep Catalina’s op Java tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Oorlog zet zich vast in je DNA. Zij die oorlog hebben meegemaakt, ontbreekt het doorgaans aan kracht om het trauma aan te gaan, te verwerken. Stilletjes dragen ze de pijn met zich mee. Pijn die onbewust beïnvloedt hoe je het leven – situaties, jezelf en anderen – tegemoet treedt. Pijn die onbedoeld kan doorwerken in navolgende generaties. Kinderen en kleinkinderen (en hun kinderen) kunnen vastlopen in situaties, emoties en relaties. Herhaaldelijk. En om ogenschijnlijk onverklaarbare redenen. Omdat de link met de in het DNA doorgegeven oorlogswonden niet gelegd wordt.
De Cat is een lief boek, een zacht boek. Vol gruwelijkheden. Niet een geNetflixte versie van gebeurtenissen. Gewoon hoe het was. In de archieven liggen meerdere dagboeken van Catalina vliegers te verstoffen. Onterecht. Dit boek is een monumentje voor alle dappere mannen van toen. Gebaseerd op hun dagboeken, de kranten van toen, en vele andere bronnen, komt De Cat voelbaar dichtbij hun beleving van de strijd om Nederlands-Indië.
Wat is geheeld, hoeft zich niet langer te herhalen.
Lees hier de lezing, de Cat talk, die ik gaf tijdens de boekborrel op 21 april 2024.
